Balın bitkisel kaynağını yapay zeka ortaya çıkaracak

Balın doğal ve gerçek olup olmadığının belirlenmesinde önemli rol oynayan polen analizleri, yapay zeka teknolojisiyle daha hızlı ve otomatik hale getirilecek.

Türk araştırmacıların geliştirdiği yeni sistem sayesinde balın hangi bitkilerin nektarından elde edildiği tespit edilebilecek, ürünlerin beyan edilen bitkisel özellikleri bilimsel verilerle doğrulanabilecek.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ), Ankara Üniversitesi ve Hacettepe Üniversitesi ortaklığında yürütülen "AutoPol: Otomatize Polen Tanımlama ve Flora Takip Sistemi Geliştirilmesi" projesi, TÜBİTAK 1001 Programı kapsamında destekleniyor.

ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi (ROMER) araştırmacılarının da görev aldığı çalışmayla polenlerin tanımlanmasında otomasyon ve yapay zeka bir araya getiriliyor.

POLEN ANALİZİ YAPAY ZEKA İLE OTOMATİKLEŞECEK

Proje kapsamında sahadan ve bal örneklerinden elde edilen polenler, otomatik tarama ve odaklama özelliklerine sahip özel bir mikroskop sistemiyle görüntülenecek. Dijital ortama aktarılan görüntüler, yapay zeka destekli yazılımlar aracılığıyla incelenerek polenlerin türü ve sayısı belirlenecek.

Geliştirilecek teknolojiyle özellikle belirli bir bitkiden üretildiği belirtilen balların bu iddiaları taşıyıp taşımadığı araştırılabilecek. Böylece polenlerin uzmanlar tarafından mikroskop altında tek tek incelenmesini gerektiren mevcut analiz süreçlerinin hem hızlandırılması hem de daha standart hale getirilmesi amaçlanıyor.

SAHTE BALLA MÜCADELEDE YENİ DÖNEM

Projenin yürütücüsü, ODTÜ Robotik ve Yapay Zeka Teknolojileri Uygulama ve Araştırma Merkezi araştırmacısı Dr. Babür Erdem, çalışmanın üç üniversitenin işbirliğiyle sürdürüldüğünü söyledi.

Türkiye'nin dünya bal üretiminde üçüncü sırada bulunduğunu belirten Erdem, piyasadaki sahte ve tağşişli ürünlerin tespitinde polen analizinin önemli bir yöntem olduğunu ifade etti.

Mevcut analizlerde uzmanların uzun süre çalışması gerektiğine dikkati çeken Erdem, geliştirilen sistemle bu sürecin büyük ölçüde otomatikleştirileceğini bildirdi.

Sistemin çalışma yöntemini anlatan Erdem, şu bilgileri verdi:

"Bu noktada biz işin içerisine yapay zekayı dahil ederek balın içerisinde bu polenleri, mikroskoba koyduğumuz örneklerdeki polenleri otomatik olarak belirlemeyi amaçlıyoruz. Yani mekanik sistemleri ve yapay zekayı bir arada kullanarak mikroskoba örneğimizi koyacağız. Yapay zeka, örnek üzerinde mikroskobun altında otomatik olarak tarama yapacak ve otomatik olarak içindeki polen türlerini, polen sayısını bize bir dokümantasyon olarak sunacak. Bunun sonucunda da hızlı bir şekilde o balın gerçekliği hakkında konuşmamız mümkün olacak."

TÜRKİYE'NİN MİLLİ POLEN VERİ BANKASI OLUŞTURULACAK

AutoPol projesinin bir diğer önemli hedefi ise Türkiye'nin ilk milli dijital polen veri bankasını oluşturmak.

Çalışma kapsamında farklı bölgelerden toplanacak polen örnekleri hem fiziksel preparatlar halinde saklanacak hem de görüntüleri dijital veri tabanına aktarılacak. Böylece Türkiye'nin bitki çeşitliliğine ilişkin kapsamlı bir bilimsel kaynak oluşturulması hedefleniyor.

Erdem, polen bankasının projenin önemli çıktılarından biri olacağını belirterek, "Milli bir dijital polen veri bankası da oluşturmak bu projenin amaçlarından bir tanesi. Projemiz, Türkiye'de ilk olma özelliği taşıyor." dedi.

Dünyada benzer çalışmaların bulunduğunu ancak Türkiye'de henüz böyle bir polen veri bankasının oluşturulmadığını aktaran Erdem, elde edilecek verilerin biyolojik çeşitlilik ve çevresel değişimlerin incelenmesine de katkı sağlayacağını kaydetti.

ALERJİ VE HAVA KALİTESİ ARAŞTIRMALARINA DA KATKI SAĞLAYACAK

Projenin ilerleyen aşamalarında sistemin kullanım alanının bal analizleriyle sınırlı kalmaması planlanıyor. Havadaki polenlerin toplanıp tanımlanmasıyla alerjenlerin izlenmesi, hava kalitesinin değerlendirilmesi ve bölgesel bitki örtüsündeki değişimlerin takip edilmesi de mümkün olabilecek.

Erdem, geliştirilecek sistemin bakanlıklar ve özel laboratuvarlar tarafından kullanılabileceğini belirterek, mevcut yöntemde bir bal örneğinin incelenmesi için uzmanların uzun saatler harcadığını anlattı.

Yeni teknolojiyle örneğin hazırlanıp polenlerin mikroskoba yerleştirilmesinin ardından tarama ve tanımlama işlemlerinin otomatik yürütülebileceğini vurgulayan Erdem, böylece uzman iş gücünden ve zamandan tasarruf sağlanacağını ifade etti.

Sistemin kısa sürede daha fazla örneğin incelenmesine imkan tanımasının yanı sıra balın bitkisel kökeninin belirlenmesi ve sahte ürünlerin tespitinde laboratuvarların çalışmalarını kolaylaştırması bekleniyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}